Vaker op de e-bike? Blijf wel voldoende bewegen
De elektrische fiets is bezig aan een onstuitbare opmars.
Volgens de nieuwste cijfers van het RIVM fietst inmiddels 43 procent van alle Nederlandse fietsers van 12 jaar en ouder elektrisch. In 2021 was dat nog 29 procent. Vooral onder jongeren en jongvolwassenen is de groei opvallend groot. De e-bike is daarmee uitgegroeid van een praktisch hulpmiddel voor ouderen tot een vervoermiddel voor vrijwel alle leeftijden. Tegelijkertijd waarschuwen onderzoekers dat deze ontwikkeling ook een keerzijde heeft: trapondersteuning mag niet ten koste gaan van voldoende dagelijkse beweging.
Dat laatste is belangrijk, want veel Nederlanders bewegen al minder dan aanbevolen. Regelmatige lichaamsbeweging verkleint de kans op uiteenlopende gezondheidsproblemen en draagt bij aan een betere conditie, een gezonder gewicht en een fitter gevoel. De elektrische fiets kan daarbij juist een waardevol hulpmiddel zijn, mits hij mensen daadwerkelijk in beweging brengt en niet simpelweg een gewone fiets vervangt.
De auto vaker laten staan
Voor veel volwassenen biedt de e-bike juist kansen. Dankzij de trapondersteuning worden langere afstanden aantrekkelijker, waardoor mensen eerder kiezen voor de fiets in plaats van de auto. Dat geldt bijvoorbeeld voor woon-werkverkeer of een bezoek aan familie en vrienden. Ook mensen die minder fit zijn, een lichamelijke beperking hebben of kampen met overgewicht, stappen dankzij de elektrische fiets gemakkelijker op de pedalen.
Volgens het RIVM is "makkelijker fietsen" veruit de belangrijkste reden om een e-bike te gebruiken. Daarnaast waarderen gebruikers dat ze grotere afstanden kunnen afleggen zonder volledig uitgeput aan te komen. Voor mensen die anders de auto zouden pakken, betekent dat per saldo juist méér beweging.
Jongeren vormen een aandachtspunt
De grootste verandering is zichtbaar onder jongeren. In de groep van 12 tot en met 17 jaar steeg het aandeel e-bikegebruikers in vier jaar tijd van 11 naar 29 procent. Ook onder 18- tot 24-jarigen verdrievoudigde het gebruik bijna. Jongeren kiezen vooral voor de elektrische fiets omdat die sneller is, bijvoorbeeld voor de rit naar school of de sportclub. Een kwart van de jongeren met een e-bike rijdt zelfs op een fatbike.
Juist deze ontwikkeling baart onderzoekers zorgen. Jongeren voldoen nu al minder vaak aan de beweegrichtlijnen dan wenselijk is. Wanneer zij hun gewone fiets verruilen voor een elektrische variant, kan hun dagelijkse lichamelijke inspanning verder afnemen. Daarom pleiten het RIVM en Kenniscentrum Sport & Bewegen ervoor om dagelijks bewegen nadrukkelijk te blijven stimuleren, ook als de e-bike steeds populairder wordt.
Niet de e-bike is het probleem
Dat betekent overigens niet dat elektrisch fietsen ongezond is. Ook op een e-bike moet nog altijd worden getrapt en dat levert lichaamsbeweging op. De vraag is vooral welke vorm van vervoer wordt vervangen. Wie de auto laat staan en voortaan elektrisch fietst, boekt vrijwel altijd gezondheidswinst. Wie daarentegen zijn gewone fiets inruilt voor een e-bike en verder evenveel beweegt, levert juist een deel van zijn dagelijkse inspanning in.
Volgens Kenniscentrum Sport & Bewegen ligt daar dan ook de belangrijkste uitdaging. De organisatie benadrukt dat mensen voldoende moeten blijven bewegen naast het gebruik van de e-bike. Denk aan wandelen, sporten, traplopen of af en toe bewust kiezen voor de gewone fiets, zeker bij korte afstanden. De elektrische fiets moet vooral een aanvulling zijn op een actieve leefstijl en geen vervanging daarvan.
Balans tussen gemak en gezondheid
De verwachting is dat het aantal elektrische fietsen de komende jaren verder zal toenemen. Dat biedt volop kansen voor duurzame mobiliteit en kan helpen om meer autoritten te vervangen door fietskilometers. Tegelijkertijd vraagt die ontwikkeling om bewustwording. Gemak is prettig, maar voldoende bewegen blijft essentieel.
De boodschap van de onderzoekers is daarom genuanceerd. De elektrische fiets is zeker niet de vijand van een gezonde leefstijl. Integendeel, voor veel mensen maakt hij regelmatig fietsen juist mogelijk. Wel is het belangrijk om kritisch te blijven kijken naar de totale hoeveelheid beweging op een dag. Uiteindelijk gaat het niet om de vraag óf iemand elektrisch fietst, maar of hij of zij daarnaast voldoende actief blijft.