Bloedhete zomer: dit doet warmte met je psyche

Ook onze psyche kan eronder lijden. Wie tijdens een hittegolf sneller geïrriteerd raakt, slecht slaapt of zich opvallend onrustig voelt, beeldt zich dat dus niet noodzakelijk in. Steeds meer onderzoek laat zien dat warmte ook invloed heeft op onze mentale gezondheid.

Hitte maakt prikkelbaarder

Dat warme omstandigheden invloed hebben op onze stemming is op zichzelf niet nieuw. Toch groeit de wetenschappelijke aandacht voor het verband tussen temperatuur en psychische gezondheid. Een recente analyse van Oxford University benadrukt dat hitte onder meer kan leiden tot meer irritatie, angst en stress. Juist wanneer het lichaam voortdurend bezig is om af te koelen, kan de tolerantie voor andere prikkels afnemen.

Daar komt bij dat hoge temperaturen onze nachtrust behoorlijk kunnen verstoren. Om in slaap te vallen moet onze lichaamstemperatuur normaal gesproken dalen. Wanneer een slaapkamer tijdens een warme nacht onvoldoende afkoelt, wordt dat natuurlijke proces bemoeilijkt. Onderzoek laat zien dat zowel de hoeveelheid als de kwaliteit van onze slaap achteruitgaat bij hogere temperaturen.

En een slechte nacht werkt de volgende dag door. Vermoeidheid maakt het moeilijker om emoties te reguleren, vermindert de concentratie en kan ervoor zorgen dat we sneller geprikkeld reageren. Zo kan een warme nacht indirect bijdragen aan een slechter humeur overdag.

Jongeren extra kwetsbaar

Een onlangs gepubliceerde systematische review en meta-analyse maakt het verband nog concreter. Onderzoekers bekeken gegevens over kinderen en jongeren en vonden dat iedere stijging van de gemiddelde temperatuur met 1 °C samenhing met ongeveer 1 procent meer risico op mentale gezondheidsproblemen. Ook bleek het risico op ernstige uitkomsten, waaronder suïcide, samen te hangen met hogere temperaturen.

Een ander recent onderzoek uit Australië laat zien hoe groot de gevolgen tijdens extreme hitte kunnen zijn. Onderzoekers analyseerden ongeveer 720.000 ziekenhuisopnames van jongeren tot 24 jaar. Wanneer de temperatuur tot de hoogste 1 procent voor die periode behoorde, verdubbelde tijdens het warme seizoen het risico op een ziekenhuisopname vanwege een psychische aandoening.

De onderzoekers benadrukken dat daarmee nog niet is bewezen dat hitte rechtstreeks psychische aandoeningen veroorzaakt. Waarschijnlijk spelen verschillende factoren tegelijk een rol. Slechter slapen, lichamelijke stress, uitdroging en veranderingen in dagelijks gedrag kunnen elkaar versterken.

Ook bestaande klachten kunnen verergeren

Voor mensen die al psychische problemen hebben, kan een hittegolf extra belastend zijn. Sommige psychiatrische medicijnen beïnvloeden namelijk het vermogen van het lichaam om warmte kwijt te raken. Daardoor kunnen hoge temperaturen voor deze groep extra risico's opleveren.

Ook sociale factoren spelen mee. Tijdens extreme hitte blijven mensen vaker binnen en ondernemen ze minder. Voor iemand die zich al eenzaam voelt of weinig sociale contacten heeft, kan dat de situatie verder versterken.

Geef je hoofd verkoeling

Wie merkt dat warmte invloed heeft op het humeur, hoeft zich daar dus niet simpelweg bij neer te leggen. Voldoende drinken, een koele slaapomgeving en rust tijdens de warmste uren helpen niet alleen het lichaam, maar geven ook de psyche meer ruimte om te herstellen.

Misschien is dat wel de belangrijkste boodschap van het groeiende onderzoek naar hitte en mentale gezondheid: een hittegolf is niet uitsluitend een lichamelijke belasting. Wanneer temperaturen langdurig hoog blijven, heeft ook ons brein behoefte aan verkoeling, rust en herstel.